مقالات

news photo

مقدمه ای بر لیزر بخش اول

تنوع کاربردهای لیزر در امورپزشکی،صنعتی،پژوهشی و نظامی سبب شده است که لیزرها جایگاهی خاص در عرصه فناوری داشته باشند.همچنین کاربرد چراغ قوه های لیزری یا لیزر پوینترها،چاپگرهای لیزری،بارکد خوان های لیزری و اسباب بازی های لیزری بسیار متداول می باشد.

لیزرها با تولید نور با ویژگیهای خاص،می توانندبسیارخطرناک باشند ودر صورت عدم اطلاع کاربران لیزر،از این خطرات،ممکن است آسیب های جبران ناپذیر به آنان وارد شود.

در اطراف لیزر های پرتوان به خصوص در فعالیت های پژوهشی و هنگام ساخت و تولید لیزر، احتمالا پرتوهایی به غیر از پرتوهای نوری،نظیرپرتوهای رادیویی و پرتوهای ایکس نیزوجود دارند.لذا لازم است کارکنان با این گونه لیزرهااز اثرات وخطرات این پرتوهانیز مطلع باشند.

همه پرتوها،اعم ازیونساز وغیریونسازبر بدن انسان تاثیر می گذارند.این تاثیرات ممکن است قطعی یااحتمالی باشند.اثرات قطعی پرتوها،در صورتی که میزان پرتوگیری از سطح معینی بالاتر باشد،بروز می کنند واثرات احتمالی آنها،اثراتی هستند که با پرتو گیری،احتمال بروز آنها افزایش می یابد،امانمی توان تعیین کرد که به ازاء چه سطحی از پرتوگیری این اثرات ظاهر نمی شود.بلکه با کاهش پرتو گیری احتمال بروز آن ها کاهش می یابد اما صفر نمی شود.

اهداف حفاظت در برابراشعه عبارتند از:

  • بهرمند شدن از اثزات مثبت و مفید پرتوها
  • جلوگیری از بروز اثرات قطعی منفی ناشی از پرتو گیری
  • به حداقل رساندن اثرات احتمالی ناشی از پرتو گیری

جهت رسیدن به اهداف فوق لازم است در کاربرد پرتوها به اصول زیر نوجه شود:

توجیه پذیری:

کاربرد هر نوع پرتو و شرایط کار با آن باید توجیه پذیر باشد،به نحوی که اثرات مثبت کاربرد پرتو برای یک شخص یا جامعه بیشترازاثرات منفی و ناخواسته آن باشد.

بهینه سازی:

در صورت توجیه پذیری کاربرد پرتو،لازم  است اصل حداقل پرتوگیری معقول قابل دستیابی یا اصل ALARA  مراعات شود.یعنی با در نظر گرفتن جنبه های اقتصادی و کاربردی،طراحی به گونه ای صورت گیرد که پرتو گیری افراد به حداقل پرتو گیری معقول قابل دستیابی کاهش یابد.

مراعات حدود پرتو:

در صورت کاربا هرنوع پرتو لازم است شرایط کار به گونه ای فراهم شود کهمیزان پرتوگیری هر فرد از حدود ملی یا بین المللی مربوظ به آن پرتو کمتر باشد.با عنایت به این که در کلیه موارد،حدود پرتوهاطوری تنظیم شده است که با مراعات آنها،اثرات قطعی بروز نکند،می توان با مراعات حدود پرتو،اطمینان داشت که بروز اثرات قطعی مهار می شود و نیز با مراعات اصل ALARA ،احتمال بروز اثرات احتمالی نیز کاهش می یابد.

بدیهی است که با مراعات اصل ALARA در مورد پرتو هایی که اثرات بیولوژیکی آن ها هنوز بدرستی شناخته نشده اند،اهمیت ویژه ای دارد.

 

تاریخ نشر مطلب: ۰۵ آذر، ۱۳۹۶