مقالات

news photo

پرتوهای نوری( فروسرخ(vs))

-2-1- پرتوهای فروسرخ (IR)

   پرتوهای الکترومغناطیسی با طول موج 78/0 الی 1000 میکرون، پرتوهای فروسرخ (IR) خوانده می شود. این پرتوها به سه دسته فرعی به شرح نمودار شکل 6 تقسیم می شوند:

 

شکل 6 : نمودار انواع پرتوهای فروسرخ

در برخی موارد پرتوهای فروسرخ با طول موج 78/0 الی 5/1 میکرون را پرتوهای فروسرخ نزدیک و پرتوهای با طول موج های 5/1 الی 1000 میکرون را پرتوهای فروسرخ دور می خوانند.

هر ماده ای که دمای آن بالاتر از صفر کلوین باشد پرتو فروسرخ ساطع می کند. منابع ایجاد پرتوهای فروسرخ طیف گسترده ای از طول موج های مختلف این پرتوها را ساطع می کنند . خورشید یکی از منابع مهم ایجاد پرتوهای فروسرخ است. لامپ های فروسرخ نیز از جمله منابع مصنوعی تولید این پرتوها هستند .

در مجاورت فرآیند های داغ ، شدت پرتوهای فروسرخ زیاد است.

(شکل 7)

 

مهم ترین اثرات بیولوژیکی پرتوهای فروسرخ، به علت افزایش دمای بافت بعد از جذب این پرتوها روی می دهد. از آنجا که فتون های این پرتو انرژی کمی دارند، نمی توانند تاثیرات فتوشمیایی روی بافت ها داشته باشند. پرتوهای فروسرخ برخورد کننده با بدن انسان، عمدتاً توسط پوست و چشم جذب می شوند و نفوذ آنها در لایه های داخلی بدن بسیار کم است . حداقل عمق نفوذ پرتوهای فروسرخ در پوست حدود 3 میلی متر است. اثرات بارز پرتوهای فروسرخ بر پوست ایجاد سوختگی و تیره شدن رنگ آن است. از آنجایی که نور خورشید پرتوهای فروسرخ وجود دارد، بدن انسان قادر است برای مقابله با اثرات این پرتو عکس العمل مناسب را نشان دهد. چنانچه چشم در برابر پرتو فروسرخ قرار گیرد، به طورطبیعی بسته شده و در نتیجه بخش عمده ای از پرتو توسط پلک ها جذب می شود و مقدار بسیار کمی از آن به چشم می رسد. پرتوهای فروسرخ با طول موج کوتاه (نزدیک نور مرئی) و شدت زیاد می تواند به شبکه چشم رسیده روی آن اثر بگذارد ، لذا اینگونه پرتوهای فروسرخ خطرناک هستند . پرتوهای دارای طول موج بلندتر از 1400 نانومتر توسط قرنیه و زجاجیه جذب شده و تاثیری روی شبکه چشم نمی گذارند .

لذا می توانند روی این قسمت های چشم اثر بگذارند و صدماتی  به آن ها وارد کنند .

چنانچه شخص در طولانی مدت در معرض پرتوهای فروسرخ قرار گیرد، بعد از چند سال ممکن است به آب مروارید مبتلا گردد یا بینایی او دچار ضایعه شود.

جدول 5 اثرات پرتوهای فروسرخ بر چشم را به طور خلاصه نشان می دهد.

جدول 5 : اثرات پرتوهای فروسرخ بر چشم

ردیف

طول موج بر جسب نانومتر و نوع پرتو

قسمتی از چشم که آسیب می بیند

نوع آسیب

1

IR-A (780-1400)

شبکیه - عدسی

سوختگی شبکیه

آب مروارید

2

IR-B (1400-3000)

قرنیه و عدسی

سوختگی شبکیه

آب مروارید

3

 

IR-C (3000-1000000)

 

قرنیه

سوختگی قرنیه

 

 

برای حفاظت در برابر پرتوهای فروسرخ در نظر گرفتن نکات زیر مهم است :

  • اغلب پرتوهای فروسرخ توسط آب به خوبی جذب می شوند.
  • انواع شیشه، پرتوهای فروسرخ با طول موج های بیشتر از 4 میکرون را جذب می کند و شیشه های خاصی قادر به جذب پرتوهای فروسرخ با طول موج های یک الی دو میکرون هستند.
  • حتی المقدور باید از تاباندن غیر ضروری پرتو جلوگیری شود.
  • با افزایش فاصله نسبت به منبع ارسال کننده پرتو فروسرخ ، شدت پرتو کاهش می یابد.
  • استفاده از عینک مخصوص و ماسک محافظ صورت توسط افرادی که مرتباً در مجاورت سطوح داغ مانند فلزات ذوب شده، شیشه و غیره کار می کنند، توصیه می شود.

                                           

تاریخ نشر مطلب: ۰۸ اسفند، ۱۳۹۶